Gentenaar Steven Vromman (55) Ieefde jarenlang zoals de gemiddelde Vlaming: hij reed met zijn eigen wagen, schepte vlees op zijn bord en vloog naar verre vakantiebestemmingen. Tot hij in 2008 zijn ecologische voetafdruk drastisch probeerde te verminderen in de Canvas-docureeks ‘Low Impact Man’. Acht jaar later leeft Vromman nog altijd op kleine ecologische voet.

Wat is je drijfveer om dat tot op vandaag vol te houden?

“Simpel: de wetenschap dat onze huidige manier van leven niet vol te houden is. Als elke aardbewoner zou leven zoals de gemiddelde Belg, dan gebruiken we bijna vijf planeten. De mens zal uiteindelijk geen andere keuze hebben dan duurzamer te leven. In de praktijk is dat trouwens heel goed te doen, weet ik uit mijn ervaring als Low Impact Man.”

Moet je niet aan comfort inboeten als je ecologischer gaat leven?

“Nee, integendeel. Wie zijn huis beter isoleert, krijgt het vanzelf warmer. Wie kiest voor zuinige apparaten, wint er ook financieel bij. Wel zijn er bepaalde dingen die ik uit mijn leven heb gebannen. Zo heb ik sinds 2008 geen vliegtuig meer genomen. Sommige mensen zullen dat als een verlies van comfort beschouwen, maar ik heb dichterbij even mooie vakanties beleefd. We moeten af van het idee dat we onze levensvreugde halen uit de consumptie van goederen en diensten. Je moét het laatste smartphonemodel hebben, je moét de piramides in Egypte gezien hebben. Maar word je daar echt gelukkiger van? Ondanks de materiële welvaart is er nog nooit zoveel sprake geweest van eenzaamheid en burn-outs.”

Methaangas

Een originele ecotip die ik ooit las: ‘Ruim je kofferbak eens op, want een lichtere wagen verbruikt minder.’ Wat zijn jouw tips om duurzamer te leven?

“Thermisch ondergoed! Niemand ziet het, en je kan de thermostaat makkelijk twee graden lager zetten. Nog een tip: zet je spaargeld weg bij eerlijke banken. Heel wat mensen proberen ecologisch te leven, maar intussen vloeien hun spaarcenten wel naar de oliesector of de steenkoolindustrie. Op bankenwijzer Fairfin.be kan je nakijken waarin jouw bank zijn geld investeert. Ik zie ook steeds meer de behoefte om dingen te delen. Op websites als wijdelen.be kan je makkelijk en snel spullen van je buren lenen, zoals een boormachine of een skibroek.”

Even kijken: hoeveel afval produceer jij zelf?

“Elke maand zet ik een kleine zak met restafval aan de deur, en ik leef met twee PMD-zakken per jaar. Ik koop bijna niets in brik en water drink ik van de kraan. Plastic waterflessen vind ik sowieso een absurd gegeven (lacht). Ik ben ook lid van een van de 175 voedselteams in Vlaanderen (voedselteams.be). Elk team bestaat uit mensen en gezinnen die wekelijks voeding bestellen bij boeren uit hun streek: brood, melk, fruit, vlees,… De voedselpakketten worden elke week op hetzelfde punt afgeleverd. Resultaat: je eet verse en lokale producten, zonder wegwerpverpakkingen, en de boeren krijgen een rechtvaardige prijs.”

Over wegwerp gesproken: zijn Belgen eigenlijk goede sorteerders?

“In Europa behoren we tot de betere leerlingen. Maar intussen verliezen we uit het oog dat we meer afval produceren dan andere landen. Zo ligt het papierverbruik heel hoog in ons land. Er wordt ook geen statiegeld geheven op blikjes en petflessen. De overheid zou sommige dingen anders moeten aanpakken.”

Raak de mensen in hun portemonnee, en ze worden vanzelf milieuvriendelijker?

We hebben geen andere keuze dan duurzamer te leven.

“Zoiets, ja. Hoeveel consumenten weigeren niet een plastic zakje als ze vijf cent moeten betalen? Al zie ik ook steeds vaker het gezondheidsargument doorwegen, bovenop het ecologische aspect. Kijk naar de populariteit van een initiatief als ‘Dagen Zonder Vlees’: mensen eten vooral minder vlees omdat dat gezonder is. Ach, uiteindelijk is het niet zo belangrijk welke reden je uitkiest. Als je gedrag maar in de juiste richting evolueert.”

Het is wel hallucinant hoe zwaar de consumptie van vlees en vis weegt op het milieu.

“Ja. De dierteelt heeft een groter aandeel in de opwarming van de aarde dan de hele auto- en vliegsector samen! Jaarlijks worden er miljarden dieren gekweekt om op te eten. Die hele veestapel stoot methaangas uit, wat ongeveer 23 keer sterker is dan CO2. Er is bovendien heel veel graan en water nodig om een kilo vlees te produceren, wat tot massale ontbossing en watervervuiling leidt.”

Sociale innovatie

Wat zijn de grote ecologische uitdagingen van de toekomst?

“Die zijn nu al bezig. Wetenschappers leggen steeds vaker de link tussen klimaatveranderingen en politieke conflicten. De oorlog in Syrië is voor een stuk gevoed door de jaren van extreme droogte die men daar tussen 2006 en 2010 heeft gekend. Daardoor zijn heel wat mensen naar de steden gevlucht en is de radicalisering in een stroomversnelling geraakt. De grote uitdaging is nu om de intenties van de recente klimaattop in Parijs om te zetten in krachtdadig beleid. Als er geen concrete maatregelen komen, zit de mensheid met een probleem.”

Zal de mens niet altijd creatief genoeg zijn om oplossingen te bedenken?

“De mens is heel creatief, maar ook hoogmoedig: ‘Onze techniek zal het CO2-probleem wel oplossen.’ Maar dat is een gevaarlijke strategie, want op dit moment ís er geen oplossing. Ik denk dat sociale innovatie veel meer effect heeft dan technische maatregelen, die dan toch weer ongewenste neveneffecten hebben. Kijk maar naar nieuwe fenomenen als veggiebars, fietskoeriers, repair cafés, cohousingprojecten, Dagen Zonder Vlees,… Zulke initiatieven zetten de dingen in beweging. Vandaag telt Vlaanderen drie verpakkingsarme winkels: in Gent, Leuven en Antwerpen. Twintig jaar geleden maakte zo’n winkel geen kans, nu zijn de geesten daar rijp voor.”