Een economie die nood heeft aan voortdurende technologische innovatie, maar vooral ook aan een maatschappelijke omslag. Zowel de organisaties als de beschikbare infrastructuur en heersende cultuur dienen gericht te zijn op het efficiënt en hoogwaardig omgaan met onze materialen.

Diensten in plaats van producten

Naast het sluiten van materiaalkringlopen is het ter beschikking stellen van diensten in plaats van producten één van de veelbelovende pistes van een kringloopeconomie. Het nut van een product en de toegankelijkheid ervan worden dan boven het bezit geplaatst. De klant betaalt in dat geval niet langer om zelf een product te hebben, hij betaalt voor de dienst die hem wordt aangeboden. Een voorbeeld is het concept rond chemical leasing. Hierbij verkoopt een bedrijf aan zijn klanten geschuurde oppervlakken, geverfde onderdelen of gegalvaniseerde stukken in plaats van chemische producten om dit te doen.

Positieve prikkels

De verschuiving van een lineair businessmodel, waarbij producenten hun omzet genereren door zoveel mogelijk producten te verkopen, naar een businessmodel gebaseerd op zo’n product-dienstcombinatie zorgt voor positieve prikkels bij producenten. Ze moeten op zoek naar manieren om hun producten zo te ontwerpen dat ze een langere levensduur hebben, terwijl er minder en makkelijker te recycleren grondstoffen en materialen gebruikt moeten worden.

Deze en andere vernieuwde concepten zijn noodzakelijk om de omslag naar een kringloopeconomie ook daadwerkelijk te realiseren. Het gaat erom vastgeroeste gewoonten bij bedrijven en consumenten te doorbreken. Die mentaliteitswijziging blijkt vaak nog moeilijker dan het nut of de rendabiliteit aantonen van de nieuwe diensten.  

Volwaardige kringloopeconomie

Het uitwisselen en uitwerken van die innovatieve concepten om ze daarna in vernieuwende projecten te gieten, is de kernactiviteit van Plan C, het Vlaamse transitienetwerk duurzaam materialenbeheer. Dit netwerk is, samen met de Openbare Afvalstoffen Maatschappij (OVAM) en het Steunpunt Duurzaam Materialenbeheer (SuMMA), één van de drie pijlers van het Vlaams Materialenprogramma.

Dit programma is onderdeel van Vlaanderen in Actie (ViA) en heeft als ambitie om de rol van Vlaanderen als koploper op het vlak van sorteren en recycleren van afvalstoffen door te trekken naar materialenbeheer om ook daar tot de top 5 van de Europese regio’s te behoren. Het Vlaams Materialenprogramma doet dit door onderzoek, visievorming en actie te combineren. Op die manier kunnen concrete stappen gezet worden naar een volwaardige kringloopeconomie in Vlaanderen.