"Water is de hefboom tot ontwikkeling”, zegt Vincent Volckaert, algemeen directeur van de ngo PROTOS. Het menselijk lichaam bestaat voor 70% uit water. Twee derde van onze planeet is bedekt met water. We wassen ons met water, we drinken water, we koken en werken met water. Water is onze cultuur. Kortom, water is alomtegenwoordig in ons dagelijks leven. En toch, of misschien net daardoor, besteden we er nauwelijks aandacht aan.

De watercyclus

Water is een natuurlijke hulpbron, maar is beperkt beschikbaar. De watercyclus is de kringloop van verdamping, condensatie in de lucht, neerslag op het land en de afloop van het zoetwater in bovengrondse rivieren en ondergrondse waterlagen naar de zee. In veel gebieden is er reeds een onevenwicht tussen aanbod en vraag.

Water en armoede

Geen toegang tot water staat gelijk aan ziekte en geen kansen op duurzame economische ontwikkeling. Voor zowat elke economische activiteit is water nodig. Gebrek aan water is dus een belangrijke oorzaak van armoede. En armoede betekent de mogelijkheid niet hebben om zich een betere watervoorziening te veroorloven. Die vicieuze cirkel moet dringend doorbroken worden.

Water en gezondheid

Drinkbaar water en sanitaire basisvoorzieningen zijn een mensenrecht. Nochtans hebben momenteel nog 768 miljoen mensen geen toegang tot drinkbaar water en hebben 1,6 miljard mensen geen toilet of latrine. Watergebonden ziektes blijven de voornaamste doodsoorzaak in landen in ontwikkeling.  Onaanvaardbaar anno 2014.

Water en onderwijs

In landen in ontwikkeling staan meisjes in voor het water halen. Vaak zijn ze uren onderweg, waardoor er geen tijd overblijft om naar school te gaan. Door het gebrek aan een proper toilet – en dus aan privacy – stoppen velen met school wanneer ze de puberteit bereiken.

Water en landbouw

Wereldwijd is landbouw goed voor 70% van het zoetwatergebruik. In landen met een onregelmatige neerslag loopt dit op tot 90%, door de noodzaak aan irrigatie. Om ons dagelijks voedsel te produceren is gemiddeld 3.000 liter zoetwater nodig, maar in de rijkere landen vraagt dit een nog hoger watergebruik: voor de productie van een hamburger met frietjes en frisdrank is maar liefst 5.320 liter zoetwater nodig! Efficiënte irrigatie is zeker noodzakelijk, maar wij mogen ons alvast beraden over onze eetgewoonten.

Water en energie

Enerzijds vraagt de elektriciteitsproductie via klassieke centrales op fossiele brandstoffen of kernenergie enorme hoeveelheden koelwater. Anderzijds wordt 8% van de totale elektriciteit verbruikt om water op te pompen, te zuiveren en te transporteren. Waterkracht is een goede alternatieve energiebron, op voorwaarde dat er geen megadam gebouwd moet worden.

Water en klimaatverandering

De weersextremen worden versterkt. Enerzijds worden droogteperiodes langer, terwijl andere gebieden lijden onder meer overstromingen en krachtigere cyclonen. Mensen in ontwikkelingslanden zijn veel kwetsbaarder voor deze gevolgen dan bewoners van rijkere landen, die bijvoorbeeld dijken hebben kunnen bouwen.

Water als ecosysteem

Gletsjers zorgen voor drinkbaar water en landbouwwater in berggebieden. Maar wat als de gletsjers afgesmolten zijn?  Draslanden en moerasgebieden hebben een zuiverende kracht voor water. Maar wat als we er meer vuil in dumpen dan het ecosysteem aankan? Wereldwijd loost men 90% van het afvalwater ongezuiverd en bezoedelt het onze watervoorraden.

Uitdagingen

Met een stijgende wereldbevolking, die gepaard gaat met een toenemend zoetwatergebruik, zal het onevenwicht tussen aanbod en vraag naar zoetwater nog toenemen.  Een rechtvaardig, duurzaam, participatief en geïntegreerd waterbeheer dringt zich op, zowel op lokaal, als op internationaal niveau. Stromen stoppen nu eenmaal niet aan staatsgrenzen.

Voldoende stof tot nadenken en tijd voor bewustwording en actie. Moge Wereldwaterdag hiertoe een steentje (of liever emmertje) bijdragen!