Water is de bron van alle leven. Maar ook van energie, want uit vrijwel alle water is er warmte recupereerbaar. Vooral in de industrie zijn de mogelijkheden legio. In de praktijk gaat het momenteel voornamelijk over de warmte van proces-, afval- en koelwater. Over het algemeen wordt dit water met een warmtepomp doorheen een warmtewisselaar gestuurd. Heel eenvoudig gesteld, gaat het om een toestel waarin twee aparte stromen water in tegengestelde richting circuleren. Tijdens dit proces verwarmt de ene stroom (het warme water) de andere (het koude water), waarna deze laatste wordt ingezet voor voorverwarmd proceswater, verwarming of ander sanitair warm water.

Rendabel

Recente toepassingen maken zelfs gebruik van warmte afkomstig van relatief ‘koude’ stromen, waarbij bij een klein temperatuurverschil de thermische energie wordt gevaloriseerd. Maar over welke warmte het nu ook gaat: in de meeste gevallen zal er toch nog bijverwarming nodig zijn. Alleen is dit veel rendabeler dan de temperatuur van pakweg 1°C naar 25°C te moeten optrekken. Trouwens, ook het omgekeerde is mogelijk: warmterecuperatie onder de vorm van ‘koude’ uit water winnen. Dit gebeurt op eenzelfde manier als bij warmtewinning. Vooral voor de voedingssector en de koeling van kantoorgebouwen biedt deze techniek perspectieven.

Van ene naar andere gebruiker

Het is ook mogelijk om warm proceswater van het ene bedrijf via thermisch geïsoleerde leidingen te transporteren naar een nabijgelegen firma die in haar productie nood heeft aan minder heet water of om als sanitair water aan te wenden. Dergelijke toepassingen zijn haalbaar als er zich een ‘tweede gebruiker’ in de buurt bevindt. Want hoe verder het warm water wordt getransporteerd, hoe sterker de temperatuurafname. Dit principe kan trouwens ook voor woningen, appartementen en kantoorgebouwen worden toegepast. Maar omdat deze zich meestal ver van een industriezone bevinden, zal het warme water dan in ondergrondse tanks moeten worden opgeslagen, waardoor het rendement kleiner is. Niettemin wordt in verschillende landen met deze oplossing geëxperimenteerd.

“Het is zelfs mogelijk om warmterecuperatie onder de vorm van ‘koude’ uit water te winnen”

Specifiek voor de kantoormarkt

Er zijn echter nog andere mogelijkheden om warmte uit water te recupereren voor de kantoormarkt. Zo wordt er al volop gebruikgemaakt van de warmte uit grondwater. Dat wordt dan opgepompt en via een warmtewisselaar gecirculeerd. Tevens zijn er grootschalige ‘geothermische’ projecten waarbij de warmte van de bodem ondergronds wordt opgeslagen en gebruikt indien nodig. Vice versa wordt op die manier de koude van de bodem gebruikt om in de zomer de panden te koelen. Maar de rendabiliteit en haalbaarheid van dergelijke projecten is sterk afhankelijk van het type bodem.

Tweede leven

Tot slot is het mogelijk om zelfs de warmte uit onze riolering te valoriseren. Ook hier is de combinatie met warmtewisselaars en warmtepompen aan de orde. Vooral in Nederland en Duitsland wordt met deze techniek geëxperimenteerd, en dit met mooie resultaten. De toepassing in België laat echter nog op zich wachten, vooral omdat hier maar weinig gescheiden rioleringen zijn. En wanneer er (koud) regenwater met het afvalwater wordt gemengd, is de techniek niet langer rendabel. Niettemin wordt verwacht dat deze techniek op termijn ook hier zal doorbreken. Het ziet er dus naar uit dat zowat al het gebruikte warm water in de toekomst een tweede leven als energiebron kan krijgen.