Wim Van Gils, Natuurpunt

Ik volg het Vlaamse waterbeleid al meer dan 15 jaar, en met stijgend plezier: de bever, de zeehond en de otter maakten hun comeback in Vlaanderen, de beekjuffers heroverden de valleien en zelfs de zeldzame fint paait weer in de Schelde.

Ook andere rare snuiters zoals toeristen, stadsbestuurders en vastgoedontwikkelaars herontdekten onze belangrijkste natuurlijke rijkdom: proper water. Het contrast met de situatie van vroeger kan moeilijk groter zijn. Een kwarteeuw geleden waren veel waterlopen nog morsdood. Nu worden flinke sommen neergeteld voor een optrekje aan het water.

Uitdagingen

Ondanks die sprong voorwaarts, wachten ons nog grote uitdagingen. De meeste waterlopen zitten gevangen in een betonnen keurslijf dat hen letterlijk de adem afsnijdt. Daarnaast blijft het water vervuild met mest en pesticiden.

Bovendien wordt er te weinig geïnvesteerd, veel te weinig. Nergens in Vlaanderen halen we de Europese normen. Er is werk aan de winkel, en op wat komt zijn we amper voorbereid. De klimaatverandering zorgt voor meer droogte, maar tegelijk ook voor meer stortbuien. Die extreme omstandigheden zetten onze grachten en rioleringen onder druk en maken duidelijk dat ons landschap meer veerkracht nodig heeft. Anders zullen dijken breken en huizen onder water lopen.

Hoop vanuit het beleid

Tegenover al die uitdagingen zie ik ook hoopgevende signalen: het Vlaams Parlement toonde klimaatambitie in haar resolutie en de regering sloot een klimaatpact. De circulaire economie is een vanzelfsprekend uitgangspunt voor het beleid geworden, het beleidsplan Ruimte Vlaanderen belooft een betonstop en zelfs ruimtelijk herstel. Sterke intenties, die alleen met een slimme aanpak en hard werk realiteit worden. Aan de slag!

Klimaat

Om de hoosbuien en de hittegolven in een veranderend klimaat door te komen, is er maar één oplossing: hemelwater vasthouden, bufferen en het laten infiltreren naar de ondergrondse watervoorraden. Hoe beginnen we daaraan? Het antwoord ligt in de natuur. Steden en het platteland moeten vergroenen: langs beken en rivieren, over hagen en houtkanten, tot in het hart van onze steden met groendaken, parken en bomen. Natuur en waterlopen moeten worden verweven tot een groen en blauw netwerk dat zich vertakt over heel Vlaanderen. Die linten natuur zorgen ervoor dat water weer ruimte krijgt en dat diersoorten zich kunnen verplaatsen. Maar ze doen nog veel meer: ze zuiveren de lucht van fijn stof en hebben een positief effect op jouw en mijn gezondheid.

Rol van de burger

Wat kunnen burgers zelf doen? Stop met spuiten: pesticiden in je tuin brengen rechtstreeks schade toe aan bijen en andere bestuivers én ze verpesten het waterleven. Verder is het een goed idee om regenwater zelf op te vangen en te hergebruiken. Hoe minder we onze schaarse ondergrondse voorraden moeten aanspreken, hoe beter.

Werken mét - en niet tegen - de natuur is het uitgangspunt voor de toekomst. Het concept heeft zijn deugdelijkheid al bewezen in het Sigmaplan. Dat plan is de levensverzekering voor de honderdduizenden inwoners van de Scheldevallei, maar tegelijk betekent het een boost voor de waterkwaliteit en het waterleven in de Schelde. De fint is er het recentste bewijs van.

Win-winsituaties

In het dichtbevolkte en volgebouwde Vlaanderen is het altijd zoeken naar de win-winsituaties, naar de meest efficiënte oplossing. Een robuust netwerk van natuur en water geeft de groene en blauwe veerkracht die maatschappij en natuur nodig hebben. Van winnen gesproken.